Stichting Beheer Kerkelijk Erfgoed Oostwold

 

Een 'nieuwe middeleeuwse' kerkklok voor Oostwold


In de dakruiter hingen vroeger twee kerkklokken. De ene, van Andries Heeres van Bergen uit 1807, is nog altijd in functie. Tot 1857 was er echter ook een middeleeuwse kerkklok in de toren aanwezig.

 

De herkomst van deze klok is grotendeels onbekend. Wellicht hing hij eerst in één van de kloosters in de omgeving van Oostwold en is hij na de Reformatie in de toren van de vroegere kerk van Oostwold terecht gekomen.


Ds. Lambertus van Bolhuis beschreef de eeuwenoude kerkklok in zijn leerrede naar aanleiding van de inwijding van het nieuwe kerkgebouw in 1777. Hij dateerde de klok – naar later bleek op onjuiste gronden – op het jaar 1200. Ook in de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw werd er in krantenberichten geregeld naar de middeleeuwse kerkklok van Oostwold verwezen.

 

Waarschijnlijk in 1857 besloten de kerkvoogden de klok uit de dakruiter te verwijderen en bij de openbare lagere school in Meerland te plaatsen. Daar was hij tot 1943 in gebruik als schoolbel.

 

De oudst bekende foto van deze unieke klok is van 1941 en werd gepubliceerd in De Telegraaf.




Vanaf 1943 raakte de klok uit beeld. Hij werd afgevoerd door de Duitse bezetter, maar keerde na de oorlog terug. In Oostwold wist niemand waar hij was gebleven en jarenlang werd gedacht dat de klok, zoals zovele andere kerkklokken in die dagen, in de smeltkroes van de Duitse bezetter was beland.

 

Groot was dan ook onze verbazing en blijdschap toen in november 2018 bleek dat de klok toch nog bestond!

 

Hij was in 1956 door de toenmalige gemeente Midwolda geschonken aan het Groninger Museum, waar hij werd opgenomen in het depot.



Op verzoek van SBKEO heeft klokkengieter Simon Laudy van Klokken- en Kunstgieterij Reiderland de klok in januari 2019 onderzocht. Hij kwam tot twee opvallende conclusies:

  • De klok dateert niet uit 1200, maar is waarschijnlijk veertiende of vroeg-vijftiende eeuws. De klokkengieter leidde dit af uit de vorm van de versieringen en de letters op de klok. De klok is dus iets minder oud dan altijd gedacht, maar het is alsnog één van de oudste die in de provincie Groningen bewaard zijn gebleven.
  • De klok is gescheurd en is daardoor onbruikbaar om te luiden.

Herstel van de klok is op zich mogelijk, maar door het verlies aan historisch materiaal (er moet geslepen en gelast worden) is dit zeer onwenselijk.

 

Bovendien wil het Groninger Museum er geen afstand van doen.



Het is echter zeer goed mogelijk om een exacte replica te maken van het origineel. De vorm, de samenstelling van het metaal als ook de versieringen zijn zeer nauwkeurig over te nemen. De klank wordt precies dezelfde als die de klok voor 1857 in de dakruiter heeft gehad.

 

In 2021 zal daarom in opdracht van SBKEO een "nieuwe middeleeuwse" kerkklok worden gegoten.

 

Een vergelijkbare openbare gieting trok onlangs in Sellingen veel belangstelling.

 



Wilt u het project:

Een 'nieuwe middeleeuwse' kerkklok voor Oostwold

financieel ondersteunen? Dat kan!

 

Uw bijdrage is van harte welkom op bankrekening NL 75 RBRB 0941 5666 25 van Stichting BKEO te Oostwold o.v.v. Een 'nieuwe middeleeuwse' kerkklok voor Oostwold.


Stichting Beheer Kerkelijk Erfgoed Oostwold beheert en restaureert alle monumentale bezittingen van

de Hervormde gemeente te Oostwold (gemeente Oldambt).

 

Stichting BKEO is door de Belastingdienst aangemerkt als culturele ANBI