Stichting Beheer Kerkelijk Erfgoed Oostwold


Een "nieuwe middeleeuwse" kerkklok voor Oostwold

In de dakruiter van de kerk hingen tot 1893 twee kerk-klokken. De ene, van Andries Heeres van Bergen uit 1807, is nog altijd in functie. Tot 1893 was er echter ook een laat-middeleeuwse kerkklok in de toren aanwezig.

 

De herkomst van deze klok is grotendeels onbekend. Wellicht hing deze klok eerst in één van de kloosters in de omgeving van Oostwold en is hij na de Reformatie in de toren van de vroegere kerk van Oostwold terecht gekomen.


Ds. Lambertus van Bolhuis beschreef de eeuwenoude kerkklok in zijn leerrede naar aanleiding van de inwijding van het nieuwe kerkgebouw in 1777. Hij dateerde de klok – naar later bleek op onjuiste gronden – op het jaar 1200. Ook in de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw werd er in krantenberichten geregeld naar de middeleeuwse kerkklok van Oostwold verwezen.

 

In 1893 besloten de kerkvoogden de klok uit de dakruiter te verwijderen en cadeau te doen aan de lagere school in Meerland. Daar was hij tot 1943 in gebruik als schoolbel.

 

De oudst bekende foto van deze unieke klok dateert uit 1941 en werd gepubliceerd in De Telegraaf.




Vanaf 1943 was de klok plotseling spoorloos verdwenen. In Oostwold wist niemand waar hij was gebleven en jarenlang werd gedacht dat de middeleeuwse klok, zoals zovele andere kerkklokken in die dagen, in de smeltkroes van de Duitse bezetter was beland.

 

Groot was dan ook onze verbazing en blijdschap toen in november 2018 bleek dat de klok toch nog bestond!

 

Hij bleek in 1956 door de toenmalige gemeente Midwolda te zijn geschonken aan het Groninger Museum, waar hij werd opgenomen in het depot.



Op verzoek van SBKEO heeft klokkengieter Simon Laudy van Klokken- en Kunstgieterij Reiderland de klok in januari 2019 onderzocht. Hij kwam tot twee opvallende conclusies:

  • De klok dateert niet uit 1200, maar is waarschijnlijk veertiende of vroeg-vijftiende eeuws. De klokkengieter leidde dit af uit de vorm van de versieringen en de letters op de klok. De klok is dus iets minder oud dan altijd gedacht, maar het is alsnog één van de oudste die in de provincie Groningen bewaard zijn gebleven.
  • De klok is gescheurd en is daardoor onbruikbaar om te luiden. Wellicht was dit wel de reden waarom de klok in 1893 is verwijderd.

Herstel van de klok is op zich mogelijk, maar door het verlies aan historisch materiaal (er moet geslepen en gelast worden) is dit zeer onwenselijk.

 

Bovendien kan het Groninger Museum vanwege de grote historische waarde van de klok er logischerwijs geen afstand meer van doen.



Het is echter zeer goed mogelijk om een exacte kopie te maken van het middeleeuwse origineel. De vorm, de samenstelling van het metaal als ook de versieringen zijn zeer nauwkeurig over te nemen. De klank wordt precies dezelfde als die het origineel voor 1893 heeft gehad.

 

In 2020 zal daarom in opdracht van SBKEO een "nieuwe middeleeuwse" kerkklok op het plein voor de kerk worden gegoten, tijdens een evenement dat voor iedereen vrij toegankelijk is.

 

Een vergelijkbare openbare gieting trok onlangs in Sellingen veel belangstelling.



Stichting Beheer Kerkelijk Erfgoed Oostwold heeft inmiddels van diverse instanties en particulieren, waaronder Stichting Historie Oostwold, genereuze toezeggingen ontvangen. Hierdoor is het zeker dat we de klok in 2020 daadwerkelijk kunnen laten gieten en de functie van slagklok kunnen geven.

 

SBKEO zet echter in op een volledige reconstructie van de middeleeuwse klok en heeft de wens uitgesproken de kerkklok ook te kunnen luiden bij speciale gelegenheden. Hiertoe dient een rechte luid-as, een stalen klokkenstoel en een gesmede klepel te worden toegevoegd. In dit kader zijn we nog op zoek naar aanvullende financiële middelen.


Wilt u het project:

Een "nieuwe middeleeuwse" kerkklok voor Oostwold

ook financieel ondersteunen? Dat kan!

 

Uw bijdrage is van harte welkom op bankrekening NL 75 RBRB 0941 5666 25 van Stichting BKEO te Oostwold o.v.v. Een "nieuwe middeleeuwse" kerkklok voor Oostwold.

 

Het bestuur van SBKEO is u zeer erkentelijk voor uw bijdrage!


De Stichting Beheer Kerkelijk Erfgoed Oostwold beheert alle monumentale bezittingen van de Hervormde gemeente te Oostwold (gemeente Oldambt).

 

De Stichting BKEO is door de Belastingdienst aangemerkt als culturele ANBI